Ana Sayfa Sağlık Saçınızı Başınızı mı Yoluyorsunuz?

Saçınızı Başınızı mı Yoluyorsunuz?

52

Koparma Hastalığı “Trikotillomani”:

Hemen hepimiz günlük hayatımızda ‘saçımı başımı yoldum ya da şimdi saçımı başımı yolacağım’ dedirten bir kızgınlık yaşamışızdır. Zaten çoğunlukla da kızgınlık ve öfke halinde kullanılan bir deyim ‘saç baş yolmak’. Peki, çoğu zaman öylesine söylediğimiz bu sözlerin aslında çok bilinmeyen ruhsal bir rahatsızlığı tarif ettiğini, adının da Trikotillomani olduğunu biliyor muydunuz?

Kişiyi saçlarını ya da kıllarını yüzey derisinden ayıracak şekilde çekmeye zorlayan bir saplantı (kompülsiyon) ya da karşı konulamaz bir dürtü olarak tanımlanan bu hastalık, dürtü kontrol bozukluklarının içinde sınıflandırılıyor. Saç koparma (Trikotillomani), kişinin istemsiz şekilde vücudunda bulunan saç veya kılları koparması davranışıdır. Psikolojik bir rahatsızlık olan Trikotillomani sözcük yapısı bakımından Yunanca kaynaklı üç kelimeden oluşuyor: saç (thrix), çekme (tillein) ve mania (mani, duygusal taşkınlık). Saç ya da vücut kılı yolma davranışı öncesinde rahatsız edici bir gerginlik deneyimleyen hastalar, kılları yolmaktan haz alıp doyum buluyorlar ve üzerlerindeki gerginlik yerini rahatlamaya bırakıyor. Saç yolma davranışı, uzun sürede kafada öbek öbek kelliğe neden olabiliyor.

Saç Koparma Hastalığı (Trikotillomani) Sebebi Nedir?

Saç koparma hastalığının bilinen bir sebebi bulunmamaktadır. Bilimsel araştırmalar nörobiyolojik bir süreç olduğunu ve kalıtsal da olabileceğini ortaya çıkarmıştır. Depresyon ve benzeri birçok psikolojik hastalıkta olduğu gibi trikotillomani’nin de genetik, çevresel ve duygusal faktörlerin bir araya gelmesinden dolayı ortaya çıkmaktadır.

Trikotillomani kimlerde görülür?

Her yaştan, her etnik gruptan, cinsiyetten, milletten ve sosyoekonomik düzeyden kişide bu hastalık izlenebilir. Çocukluk döneminde hastalık kızlarda ve erkeklerde neredeyse eşit sıklıkta izlenirken yetişkinlikte vakaların %80-90’ı kadındır. Toplum içinde görülme sıklığı %1-3’tür. Başka deyişle Türkiye’de tedavi alan, almayan, hastalığının farkında olan olmayan, kimisi şiddetli kimisi hafif yaklaşık 1-1,5 milyon trikotillomani vakası bulunmaktadır.

Her yaş grubunda görülebilen bir rahatsızlık olsa da genellikle 11-13 yaş civarında başlar. Bununla beraber daha küçük ya da daha büyük yaşlarda bu rahatsızlığa başlayan kişiler bulunmaktadır.

Trikotillomani ne zaman başlar?

Hastalık herhangi bir yaşta başlayabilir ancak sıklıkla geç çocukluk ve ergenlik döneminde, 11-13 yaş civarında başlar. Hastalığın daha sık başladığı bu dönem akla hastalığın başlangıcında bazı hormon değişikliklerinin sebep olabileceğini düşündürmektedir. Ancak yaşlılıkta ya da henüz 1 yaşın altındaki bebeklerde hastalığın izlenebildiği nadir durumlar da vardır. Hastalık sıklıkla hayatın stresli bir döneminde, önemli bir yaşam olayını takiben izlenir. Ancak durulduk yere, kişinin yaşamında her şey olağan akışında iken de başlayabilir.

Saç Koparma Hastalığı (Trikotillomani) Yaşayan Kişiler Ağrı Duymuyor Mu?

Hastalara saç koparmanın ağrılı olup olmadığını sorulduğunda birbirinden çok farklı cevaplar alınır. Birçoğu vücudun farklı yerlerinden kıl koparmanın ağrılı olmaktan öte rahatlatan bir eylem olduğunu ifade ederler. Koparmak için ortaya çıkan dürtü ve karşı konulamaz hale geldiğinde saçın ya da kılın koparılması ile ortaya çıkan rahatlamadan bahsederler. Bazı hastalar durumu sanki bir yerin çok kaşınması ve kaşınıldığında ortaya çıkan rahatlamaya benzetirler. Bazıları ise acı duyduklarını ama yine de karşı koyamadıklarını ifade ederler. Kişi günde yüzlerce, kimi zaman binlerce tel saç ya da kıl koparır, tekrarlayan koparma hareketi sebebi ile el, bilek, dirsek ağrıları ortaya çıkabilir. Kıl ya da saç köklerinin iltihaplanması sebebiyle ağrılı şişlikler ortaya çıkabilir. Ancak bu kötü sonuçlar dahi çoğu zaman kişinin saç koparmayı durdurabilmesine yaramaz.  Tüm bunlara rağmen bu rahatsızlığı yaşayanlar yine de saç koparmaya devam edebilmektedir.

Saç Koparma Hastalığı (Trikotillomani) Takıntı Mıdır? 

Saç koparma hastalığı ile bilinen bazı gerçekler vardır. Sürekli saçını yolma ve bazen istemsiz bunu gerçekleştirme şeklinde görüldüğü için takıntı ya da kişinin kendine zarar vermekten hoşlanması olarak algılansa da aslında dürtü kontrol bozukluğu rahatsızlık grubunun içerisinde yer almaktadır. Genellikle saç koparan kişiler bu durumdan rahatsızdır. Görünüşüne ve sağlığına verdiği zararı bilir ve durdurmaya çalışır. Fakat başarılı olamamaktadır.

Trikotillomani bir takıntı olmaktan ziyade “dürtü kontrol bozukluğu” olarak anılan bir grupta sınıflanmıştır. Fakat trikotillomani tekrarlayıcı davranış biçimi ve yapmak için karşı konulamaz istek duyulması ile takıntı hastalığını da andırır. Kişinin bazen farkına varmadan otomatik olarak saç koparması ise tik bozukluğuna benzer. Ancak tedaviye başvurulduğunda hekim ve psikolog her bir vakayı hastalığın etiketine göre değil, hastanın kendi özelliklerine göre tedavi sürecine alacaktır.